चुको हामपुमला हिनसिनाङ लाका तेरीला याङना दाशा तेरीला श्यूकछेन्पो जोपला राङ हामपुम सशक्तिकरण सिवी । हामपुम तिवा मिपोर टङगाकी फेका सिसिन ल्हाक्पा वाई । खोङ तिवा चिछोगला ज्युकथमा सग ज्योकु याङना निरन्तरता तेरु फमा साङ यिन् । खोङतिवी छ्योग्न्ये राङ गोमाला पेजा तिवाला लोप्ज्युङकी थोकला लोप् किवी । ति तप्की हामपुम तिवा तेरी दाशान्ये येनदेन वतु याङना सबल हुङ गोउ खाक्छे वाई । हामपुम तिवाला लोप्ज्युङ, ठोतोन, ग्याढाग, चिछोग दुकराङ क्यानी गोठीतकी थोकला यार्गे ढिवी ।
पयुल ग्यालखापला खाक्छे क्यानी काङग्यूकी छ्योगला ज्युयी वाउ मिरिगकी थोकला ङोशी ज्याङ वतु श्यार्वा तिवा याम्बा चिछोगकी मिमाङ्ग तिवा सिसिन च्याई गोमाला वाई । ति खलासाङ श्यार्वा हामपुम तिवा याम्बा चिछोगकी हामपुम तिवा सिसिन गोमाला याङना सशक्त वतु सिवी । पाल्ज्योरकी थोकला च्याई ल्यामु याङना गोमाला वसिनाङ लोप्ज्युङकी थोक्न्ये दुकराङ क्याने खाङवी मिमाङ्ग तिवी रोगरमकी ङ्युङमुकी जोसा ल्हेन्सी तिङलाराङ वाई । श्यार्वा हामपुम तिवा अला राङगी राङ दुक्पा क्यानी व्यावसाय क्यान याम्बा चिछोगकी हामपुम तिवा सिसिन गोमाला थेन वाई । दि क्यासिनाङ खोङतिवा राङगीराङ जोउ मर्चा याङ्ना टोङवाला साङ राङ्गी वाङ म्यागीवी । दाक्पी चिछोगला तरुङसाङ हामपुम तिवाला थाक्च्योत् किरु वाङ्क्षा माविन वाई याङना हामपुम तिवी क्याउ थाक्च्योत्ला छ्यो मोजोकु लुग्सो तरुङ साङ वाई ।
लोप्ज्युङकी थोकला ल्यामु मेतु याङना कम पहुच क्यान साङ दि २१ आँै शताब्दीला ल्येप्सीनाङ चिछोग नाङला दुको कले थोङगु यिन् । टिक्पेला राङ छ्युङमा चोप ताङ गिर्पु गल्सिमा खाङवी लाका तेरी ल्हागोउ, खाङवी मिमाङ तिवी लोप्ज्युङकी खाक्छेकी थोकला नासम ताङ मेतेरु तप्की साङ श्यार्वा हामपुम तिवा लोप्ज्युङकी थोकला तिङलाराङ खेलु थोङगीवी । तान्दी नेछुल्ला श्यार्वा हामपुम तिवा लोप्ज्युङकी थोकला गोमाला याङना शिक्षित गल् वासिनाङ ल्यामु क्यानी योनदेन लाङ्गु याङना उच्च शिक्षा लाङगु हामपुम तिवा ङ्युङमुराङ वाई । दुकराङ क्यानी लोपीन् लोपीन् राङ्गी लोप्ज्युङ क्युन ज्याङन्ये याम्बा लाका किरुला गोमा किगोउ तप्की साङ श्यार्वा हामपुम तिवा लोप्ज्युङकी थोक्ला तिङ्लाराङ याङना लोप्ज्युङकी पहुच ङयुङमु गलु यिन् ।
दुकराङ क्यानी राङ्गी राङ थाक्च्योत् किरु याङना आत्मनिर्णय वाङक्षाकी ङ्युङमुकी जोसा ल्हेन्सी साङ श्यार्वा हामपुम तिवा तिङला वाई याङना सशक्त ढो माथुप वाई । आत्मनिर्णय सिक्याउ ति सिकी वङला सङ मास्योरा क्यानी राङगी सिक्याउ दोके क्यानी राङगीराङ लाका ल्यारिमकी थाक्च्योत् किरुला राङ आत्मनिर्णय सिवी । हामपुम तिवा राङ्गी वाङक्षा ल्यामु वन्, पाल्ज्योरकी थोकला ल्यामु वासिनाङ खोङला राङगी मिजीला थोक्च्योत् किरु वाङक्षा मेसुङ्ग सिसिन् तिला सशक्त गलु सिने सि मुथुपी । दाक्पी चिछोग नाङला साङ हामपुम तिवाला ल्यामु क्यानी आत्मनिर्णयकी वाङ्क्षा माथोप वाई । राङगीराङ टोङवा स्याम्सिनाङ दि मर्चा क्येनी थोक थुप्की सिरु कोर्ला पपा याङना ख्योवा तिवीराङ थाक्च्योत् न्ये गिवी । ति तप्की श्यार्वा हामपुम तिवाला तारुङ साङ सशक्त वाई सिने सि मुथुपी । दुकराङ क्यानी हामपुम तिवा तन्दी नेछुल्ला ल्येप्सीनाङ सशक्त ढो मुथुपु ति पाल्ज्योरकी थोक्ने ल्यामु क्यान गोमाला ल्येप थुप्सी याम्बा काङ मोगोई सिरु नासमकी जोसा ल्येन्सी साङ यिन् । दाक्पी चिछोग नाङला ल्हाप यिन् सिसिन श्यार्र्वा तिवा माङ्स्यो क्यानी पाल्ज्योरकी थोक्ला गोमाला थोङ थुप्की । गोमाला काङ्ग्री ज्यानी पाल्ज्योरकी थोकला गोमाला हुङला रोगराम थोप्सुङ सिसिन तन्दी नेछुल्ला श्यार्वा हामपुम स्योनो तिवा पाल्ज्योरकी थोक्ला गोमाला याङ सबल ढोपला छिग्याल लुङवा ढो गोकी सिरु नसम फिलोक्पा वाई ।
ति तप्की लोप्ज्युङ साङ ल्यामु क्यान ज्योङ माथुप वाई सिसिन राङगी स्वास्थला ल्यामु क्यानी ल्हाते कि माथुप वाई । खोङतिवी दि नासम तोङदङकी जोशा ल्येन्सी हामपुम स्योनो तिवा ल्हाक्पा सिसिन ल्हाक्पा छिग्याल लुङवा ढोई वाई सिसिन राङगी ल्योप्ज्युङला खाक्छेम्बु मालाङगु साङ ङेन वाई । दुकराङ क्यानी हामपुम तिवाला ज्यान्दा ताङ च्योङ्डाकी थोकला लाङ मुथुपु चिछोगकी लुग्सोकी जोसा ल्येन्सी साङ श्यार्वा हामपुम तिवा सशक्त यिन् सिने सिरु दाशा माङे वाई । चिछोग नाङला गोढिग किरु ल्यारिम तिवाला, गोष्ठिला, छोक्छेनला, गोठीत तिवी हामपुम तिवा च्योङ्ढा यिन् सिने सुङस्येत् ज्याकसिनाङ गोमान्ये ज्युन वतु लुक्सोकी जोसा ल्येन्सी ज्येन्दा ताङ ज्येन्मा च्योङ्ढा यिन् सिने सि लाकी डोतङ डो माथुप वाई । खोङतिवाला खाङवी मिन्ये ज्युन चिछोगला साङ च्येङढा यिन् सिने व्यावहार मिकिवी । राङगी खाङवाराङ लाका काङरे चिक्रे किरुकी थाक्च्योत् कि गोसुङ सिसिन ज्यान्मा ति सिसिन ज्यान्दाकी ल्येगेनला खाक्छे तेरकिवी । दुकराङ क्याने राङगी चिछोग नाङला गो चुन वातु छोक्पा नाछोगला ल्हाप यिन् सिसिनाङ हामपुम तिवा सिसिन ज्यान्दा तिवा ल्हाक्पा थोङ थुप्की । चुको दाशाला यिन्सिनाङ थाक्च्योत् याङना निर्णय किरु दाशाला हामपुम तिवा ङ्युङमुराङ थोङ्गी । ज्यान्दा ताङ ज्यान्मा पर्ला च्योङढा वाङक्षा ताङ थोप्ताङ माथोपा साक सशक्तिकरण गलु यिन् सिने सि मुथुपी ।
गोमाला पृथ्वीनारयण शाहाकी पयुल ग्यालखापला दाशा च्यिगला दुम्बु पर्ला ग्याल्खाप नाङला क्यालु पर्ने ज्युन चिछोग नाङला ज्यान्दा तिवाला खाक्छेम्बु सिने लाङगु रिग्स्इुङ तन्दा सग वाई । तिकी जोसा ल्हेन्सी राङगी खाङवा न्ये राङ समानताकी ताम क्यासिनाङ गोमान्ये ज्युन वतु लुक्सोकी जोसा ल्येन्सी तरुङसाङ ल्यामु क्यानी समानता कायम कि माथुप वाई । दुकराङ क्याने छ्याप्सीला पहुँच ल्यामु मेतु तप्की साङ श्यार्वा हामपुम तिवा सशक्तिकरण हुङ माथुपु यिन् । छ्याप्सीकी स्योखाला छोक्स्यू माला सागला लोप्ज्युङ वासिनाङ, पल्ज्योरकी थोक्न्ये ल्यामु वासिनाङ दाक्पु गोमा कि मुथुपी । ग्याल्खाप नाङला हिरु ल्यारिम तिवाला छोक्स्यूक लाङ्गु मेङेयी दुकराङ क्यानी तन्दा ग्याल्खापकी दाक्पुला तिङला ज्याङ वाई तिकी साङ श्यार्वा हामपुम तिवी सशक्तिकरणला केन क्याल वाई । ति तप्की दाक्पू गोमा किरुला छ्याप्सी स्योखा मुला ङ्याम्डेल क्यान गोमा कि गोकी ति तप्की यिन्जी मिन्जी स्योखाताङ मुला आवद्ध हुङराङ गोकिवी ।
दुकराङ क्यानी तन्दी नेछुल्ला लोप्ज्युङ तेरी सिसिन खाक्छेम्बु यिन् । दाक्पी पाल्ज्योरकी मु मुलाराङ लोप्ज्युङकी थोकला साङ गोमाला हुङथुप गाकिवी । दुकराङ क्यानी हामपुम तिवा तेरी सिसिन गोमाला राङगी लोप्ज्युङला खाक्छे क्यानी लाङ थुप गोकिवी । सशक्तिकरणकी नेछुल खाक्छेम्बुकी थोकला लोप्ज्युङ यिन् । लोप्ज्युङ वासिमा दाक्पी चुको पर्की कले वासिनाङ गोमा कि थुप्की । दाक्पु लोप्ज्युङला गोमाला वसुङ सिसिन पल्ज्योरकी थोकला सबल ढो थुप्की सिसिन मु मुलाराङ सशक्त सङ ढो थुप्की । तन्दी नेछुल्ला सिरु यिन् सिसिन श्यार्वा स्योनो तिवा छिग्याल लुङ्वा ढोप ल्हाक्पा सिसिन ल्हाक्पा थोङ थुप्की । छिग्याल लुङबा ढोपकी जोसा ल्येन्सी राङगी लोप्ज्युङ ल्यामु क्यान लाङ मुथुपी । दुकराङ क्याने लोप्ज्युङ ल्यामु वतु तिङ राङगी पाल्ज्योर यार्गे जोपला छिग्यल लुङवा ढोपति ज्युकी ङिमाला ल्हाक्पा सिसिन ल्हाक्पा गल् वाई दिकी जोनी महिला सशक्तिकरण ला तिराङ मिन्दा क्यानी रङगी लुङवा यार्गे जोपला साङ क्षति लेप् खेल्गी । दुकराङ क्यानी ज्युकी ङिमाला श्यार्वा तिवा जम्बुलिङ्गकी मिमाङ्ग तिवी ङो स्येसिनाङ दाक्पी ताम, क्ष्यो, रिग्स्इुङ, लुग्सो तिवी कोर्ला खेन्थोक ल्यामु मेसिन ङोछा यिन् ति तप्की दिकी कोर्ला साङ खेन्थोक लान ज्योक गोकिवी ।
श्यार्वा हामपुम तिवा सशक्त ढोपला लोप्ज्युङ, पाल्ज्योर, स्वास्थ मु मुला राङगी क्ष्यो, रिग्स्युङ लुग्सोकी कोर्ला साङ हाक कोन ज्योक गोउ खाक्छे वाई । दुकराङ क्याने चिछोग नाङला लकश्ये ज्योङदार तिवा साङ तेर गोकिवी । दाक्पी चिछोगकी हामपुम तिवाला टेमु जोप यिन् सिसिन गोमाला राङगी खाङ्वा न्ये राङ गोमा कि गोकी । ति तप्की चिछोग नाङला गो छुन वतु छोक्पा तिवी हामपुम तिवाला टुमु जोपला ज्योङदार तिवा टोङगु कोतुरकी ल्यारिम तिवा गोढिग कि गोकी । दुक क्यानी चिछोग नाङला ल्यारिम तिवा गोढिग क्यानी सशक्त हामपुम तिवाला दाशा तेर थुप्सुङ सिसिन हामपुम तिवा साङ गोमा कि थुप्की । हामपुम तिवाला ज्योङदारला छोक्स्युक लाङ जि थुप्सुङ सिसिन कोले कोले क्यान चिछोग नाङला हुङ थुप्की चिछोग नाङला हुङ थुप्सिमा तिराङ ग्यालखाप याङना स्युङकी दाशा नाछोगला ल्येप थुप्की । हारिङकी ङिमा सग हामपुम तिवी थोकला चठीमला ठीम ल्यामु जोन वासिनाङ लेग्येनला ल्यामु क्यान र्खून हुङ माथुप वाई । ग्यालखापला वतु ठिमगी टडिग तिवा परिचालन कि गाने वाई । दुकराङ क्याने श्यार्वा हामपुम तिवासाङ छ्याप्सी स्योखाला हुङ गोकीवी । ग्यालखापकी साङ याम्बा हामपुम तिवाला दोके क्यानी श्यार्वी चिछोगकी हामपुम तिवाला साङ च्योङढा थोङ तेरु ताङ लाका तिवाला डिंगने जिगोकी ।
थुग्जिछे ।